De hartsoetra en MC Happiness

23mrt11

Enso

door Hendrik Hangyi van Zen.nl Rotterdam

De hartsoetra is een ritueel die pas aan het einde van de introductiecursus wordt behandeld. Persoonlijk boeit de soetra mij elke keer weer: als stemoefening, als ademhalingsoefening, als aandachtsoefening en ook als gelegenheid om de eenheid met elkaar te ervaren.

De hartsoetra is Zen ten voeten uit. Het laat zien dat iets pas waar is, als ook tegelijkertijd het tegendeel waar is. Een bekende uitspraak uit de hartsoetra is: vorm is leegte, leegte is vorm. De tekst ontkent bijvoorbeeld ook wat de Boeddha heeft onderwezen: er bestaat dus helemaal geen lijden en er is ook geen manier om het lijden op te heffen. Met het reciteren wordt ik weer met mijn beide benen op de grond gezet. Uiteindelijk gaat het niet om kennis, maar om de directe ervaring en spontaan te kunnen reageren op ieder moment. En mooi onderwerp dus om de introductiecursus mee af te sluiten en een mooi ritueel om de meditatie mee te beginnen.

Ik ben niet de enige die iets heeft met de hartsoetra, hij is voor veel mensen een bron van inspiratie. “De tocht van het hart” van Dick Verstegen speelt zich bijvoorbeeld ook af tegen de achtergrond van de hartsoetra. Bijzonder is dat de soetras ook mooi aansluiten bij de hedendaagse rapcultuur, de RAP van Amida is daar een voorbeeld van. Japan kent zelfs een rappende monnik, Kansho Tagai, ook wel bekend als MC Happiness.

Advertenties


7 Responses to “De hartsoetra en MC Happiness”

  1. 1 Bert Hendrix

    Mooi, herkenbaar stukje, Hendrik.

    Het hart speelt een andere tradities een grotere rol heb ik vaker de indruk (universeel soefisme, christendom), hiermee bedoel ik: liefde uitstralend (‘zachte doorschijnendheid’) in een activiteit of naar mensen toe.
    Bij Zen benadrukken we vaak de ‘overgave’, met ‘hart en ziel’ iets doen.

    • 2 Hendrik

      Goedemorgen Bert, mooi de dimensie die je aangeeft, met ‘hart en ziel’ iets doen. Het hart zou wel eens symbool kunnen staan voor veel. Het hart als liefdevolle vriendelijkheid, het hart als aandachtig doen, het hart als inzicht, het hart als loslaten? In de hartsoetra worden de inzichten toegeschreven aan Kanzeon, het rolmodel voor compassie, de dame met het hart op de juiste plaats. De hartsoetra begint met “Terwijl de Bodhisattva Avalokita (= Kanzeon) in diepe meditatie was verzonken over het perfecte begrip, kreeg zij inzicht over de vijf skandhas en begreep dat deze op eenzelfde manier leeg waren. Na dit inzicht, overwon ze alle pijn.”

  2. 3 Dick

    Hoi Hendrik,

    Wat je zegt is me uit het hart gegrepen, hoewel ik er wel eens over denk de Hartsoetra toch in het Nederlands te gaan introduceren in mijn groepen.
    Ik heb zelfs eens een gedicht gemaakt over de zin van het reciteren van de traditionele Hartsoetra. Ik laat het hier volgen:

    HOEZO DE HARTSOETRA??

    Antieke oertekst, onverstaanbaar –
    door een Japanse monnik puur fonetisch
    omgezet uit het Chinees, een hoop misbaar
    met ietwat overdreven pathos, lijkt het.

    Wat is de zin zo’n tekst te reciteren
    die krom staat van de ouderdom?
    Is dat om iets vreemds en doms te eren –
    kortom, is dat zomaar wat folklore?

    De argumenten die hier mogen gelden
    liggen uitsluitend in het pure doen
    wat òòk van zazen valt te melden:
    het zelf ervaren van het wat en hoe.

    Het reciteren van dit vers brengt iets
    op gang. Het zet je stevig op de grond
    en plaatst je in het hier en nu. En niets
    dan dat biedt een solider ondergrond

    voor wat de ‘flow’ je aanreikt: elk ding,
    elk handelen als onderdeel van die
    oneindige beweging, waar je aan deel
    hebt – dat kun je voelen in de recitatie.

    Hoor bij het zitten de nagalm van het
    reciteren binnen de ingetreden stilte. In die
    verstilde klanken treedt zeker aan de dag
    wat jouw innerlijke aandacht nu vermag:

    Al wat er is – het mag er zijn zoals het is,
    wat in je is en om je heen – het maakt
    niet uit. Zo opent zich die ruimtelijke nis
    in jou, die ook je adem stromen laat.

    Niet langer laten vlees en geest zich
    scheiden. De adem wordt een touw waaraan
    het anker in jou telkens dieper ligt dan
    wat je wellicht veronderstellen zou. Lijden

    en lachen vloeien samen met onverdeelde
    energie, geen onderscheid. De eenheid
    spreekt in je en bindt, zonder regie, aaneen
    wat eerst alleen bestond uit louter beelden.

    Het breekt ze stuk, de plaatjes en concepten
    door stug je ding te doen: zitten, reciteren –
    ook gêne houdt geen stand, de draadjes komen
    langzaam bij elkaar; hier reciteert de recitant:

    Niets heeft een vaste kern; alles is onderling
    verbonden – alles is één. Dus is er ook geen halt
    bij je persoonlijke verlichting, integendeel,
    je redt juist alles wat te redden valt!

    In dit vers weerklinkt een enig en uniek geluid,
    universeel, hoopvol en wijs: elk instituut,
    elk vast idee – het stolt. Alleen jouw hart getuigt
    van wat jij leeft en als bevrijding ziet.

    Alle goeds,

    Dick

    • 4 Hendrik

      Goedemorgen Dick, wat een mooi gedicht. ‘Het breekt ze stuk, de plaatjes en concepten door stug je ding te doen’ is zo waar en daarmee tegelijk ook zo niet waar. Ik denk met veel plezier terug aan het werk aan de zendo in Rotterdam afgelopen jaar. Heerlijk om dagenlang op de houten vloer te moeten zitten met plamuur en schuurpapier. Fantastisch, gewoon stug en aandachtig met een directe ervaring bezig zijn. Voor de laatste ruimte heb ik zelfs besloten om geen machines te gebruiken en het schuren helemaal met de hand te doen. Ik kan het erg aanraden. Plaatjes en concepten zijn ook onmisbaar, als basis van dialoog en het toetsen van onze intenties.
      De soetras zullen bij Zen.nl Rotterdam in het Japans blijven klinken. Om verschillende redenen. Als stemoefening is het Japans geschikter dan het Nederlands. Als aandachtsoefening is het Japans geschikter dan het Nederlands. Als oefening in het stellen van doelen kan het Japans ook goed dienst doen. Ik weet me nog goed te herinneren het moment dat ik opeens de hartsoetra uit mijn hoofd kon reciteren. Daarvoor had ik wel geprobeerd om de tekst zinnetje voor zinnetje uit het hoofd te leren, maar die poging had ik na een paar maanden opgegeven. Mijn geheugen is niet mijn sterkste kant en doelen op dit vlak moet ik met enige regelmaat loslaten. En opeens op de volgende sesshin was het daar, ik zat de hartsoetra uit mijn hoofd te reciteren. In een Nederlandse versie zou me deze waardevolle ervaring niet zijn overkomen. Een andere reden om ze Japans te laten klinken is om eenheid te ervaren met anderen die niet het Nederlands beheersen. In Rotterdam geldt dit voor nogal wat mensen.

      Alle goeds,
      Hendrik

  3. 5 Rutger

    Van wat ik ken de meest `zenne`rapper… Jeru tha Damaja…
    een zeer wijze, in het praktische gewortelde tekst, die er in de buurt komt…
    Jeru is taoist….

    • 6 Tony

      Helemaal mee eens Rutger!
      “Can’t Stop The Prophet” is trouwens ook echt een aanrader.

      Erg mooi hoe hij een verhaal heeft gemaakt met ignorance, despair, deceit e.d. als personages.

      Wat betreft de hartsoetra, Ik heb gemerkt dat als je die dagelijks doet voor je Zazen, dat het ook een handige graadmeter is om te zien hoe je er bij zit.
      Soms merk ik dat m’n stem van dieper komt dan de andere keer, of merk ik dat m’n aandacht er nog niet volledig bij is.
      Daarnaast vind ik het ook een rustgevende werking hebben en helpt het om in het moment te komen.


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s


%d bloggers liken dit: